Seria: Matrix & Energy · Artykuł 5 · Język: PL
„Pismo nie jest jedynie techniką, lecz przeobrażeniem świadomości.”
— Walter J. Ong
Wraz z pismem decydująca zmiana nie była postępem technicznym w wąskim sensie,
lecz skokiem strukturalnym w ludzkiej zdolności do synchronizacji.
Język mówiony synchronizował ludzi w przestrzeni.
Pismo synchronizowało ludzi w czasie.
Pismo umożliwiło komunikację z ludźmi, którzy nie byli obecni
– albo którzy już umarli.
Prawa, mity, reguły, umowy i porządki genealogiczne
zostały dzięki temu ustabilizowane w czasie.
Z perspektywy antropologicznej pismo początkowo nie służyło autoekspresji,
lecz organizacji złożonych systemów społecznych.
Pismo redukowało entropię społeczną.
Pismo stabilizowało modele relacji na przestrzeni pokoleń:
reguły małżeństwa, struktury rodzinne i role społeczne.
Tworzenie par nadal podążało za podobieństwem percepcyjnym, emocjonalnym i społecznym,
lecz było kulturowo ramowane i utrzymywane ze spójnością w czasie.
Pismo nie tworzy rezonansu.
Tworzy przestrzeń czasową, w której rezonans może trwać.
Bez pisma nie ma rozwoju kumulatywnego:
nie ma stabilnej wiedzy, nie ma instytucji, nie ma trwałych systemów relacji.
Pismo jest czasowym rozszerzeniem otwartego systemu człowieka.
Spójność w czasie wymaga magazynowania – i pismo jest tym magazynem.
Pismo było momentem, w którym ludzie zaczęli żyć z nieobecnymi.
Nie uczyniło relacji głębszymi – ale uczyniło je trwałymi.